Leren In Leusden

Op 22 april 2026 reisde een groep Rotterdammers naar Leusden voor een kennismaking die begon op LinkedIn. Mirjam Pronk van Blijstroom las een post van wethouder Jan Kramer, reageerde en werd vervolgens uitgenodigd. Actieve leden van coöperaties, ambtenaren van gemeente en provincie en een projectleider van adviesbureau Sobolt, gingen mee.

LOKALE INITIATIEVEN FINANCIEREN MAAKT HET VERSCHIL
Gemeenten hebben de regie in de energie transitie. Energie coöperaties zijn volgens TNO ‘cruciaal en onmisbaar’ in dat proces. De samenwerking tussen gemeenten en coöperaties vraagt tijd en aandacht. In dat proces loopt Leusden voorop.
Nederlandse gemeentes hebben allemaal een plan voor de energie transitie. Als alles goed gaat, gebruikt Leusden in 2050 geen aardgas meer en veel minder energie. Een belangrijk onderdeel van de plannen is de overstap op een lage temperatuur warmtenet. Dat kan alleen als huizen voldoende zijn geïsoleerd.

GELD VOOR DE WIJK
Dat vraagt een stevige inspanning, ook van woningbezitters. Veel van hen vinden dat ingewikkeld. Het gaat om stevige bedragen, al zijn er subsidies en financieringen. Voor die beslissingen is tijd nodig en informatie. Leusden neemt de tijd, twaalf jaar per buurt. “Bewoners kunnen beter dan gemeenten en marktpartijen vertrouwen winnen en behouden”, daarom werkt de gemeente met energiecoöperaties en andere buurtinitiatieven.

Per wijk is, ook voor coöperaties en buurt initiatieven, geld beschikbaar. Bijvoorbeeld om in elke wijk een buurtbegeleider aan het werk te zetten. Geen ambtenaar maar de spil van het buurtteam die contact houdt met bewoners, organisaties en de gemeente. Zo nodig zijn er experts om samen concrete problemen op te lossen.
Natuur- en duurzaamheidscentrum De Groene Belevenis vormt de brug tussen de gemeente en de actieve bewoners. Natuurlijk zijn er afspraken tussen de gemeente en de initiatieven. Het is niet nodig om elk jaar opnieuw subsidie aan te vragen, in principe wordt er twaalf jaar samen gewerkt.

ONTZORGEN
De aanpak werkt. Tachtig procent van de inwoners waardeert het buurtteam. Bijna dertig procent van de ondervraagden is door de aanpak van het buurtteam aan de slag gegaan met isolatie. Er worden, per mail of telefoon, veel vragen gesteld over energie. In veel gemeentes zijn dat er een paar per maand, in Leusden honderden.
Behalve cijfers, levert de aanpak ook lessen op. Techniek en subsidies zijn belangrijk, maar vertrouwen en inspiratie zijn het belangrijkst. Ontzorgen helpt ook, als alle mogelijkheden op een rijtje zij gezet, wordt kiezen makkelijker.
De aanpak in de wijken kost natuurlijk geld. De bezoekers uit Rotterdam kregen precies uitgelegd hoe die financiering in elkaar zit en hoe de gemeente contracten met bewoners, initiatieven en coöperaties kan sluiten. Dat is best bijzonder. Kiezen voor initiatieven in de wijk spaart ook geld omdat er minder externe bureaus en specialisten nodig zijn. Zo wordt werken met de wijk haalbaar en blijft het geld van Leusden in Leusden. Dat zou in Rotterdam ook een goed idee zijn.